ĐIỀU KHOẢN THAM CHIẾU
1. Giới thiệu và bối cảnh
Trong khuôn khổ dự án “Chuyển đổi Nông nghiệp Sinh thái nhằm cải thiện sinh kế đồng bào dân tộc thiểu số tại miền núi phía Bắc Việt Nam”, cây quế là cây trồng chủ lực, đóng góp phần lớn vào thu nhập và an toàn sinh kế của các cộng đồng Tày, Dao, Nùng, H’Mông tại tỉnh Lào Cai. Để chuỗi giá trị quế sinh thái phát triển bền vững, cần nâng cao năng lực quản trị, tính tự lực và khả năng liên kết của người dân ở cấp cơ sở, trong đó có các tổ hợp tác.
Tuy nhiên, qua quá trình triển khai dự án, vẫn còn một số khoảng trống đang hạn chế sinh kế của người dân và hoạt động của các tổ hợp tác. Cây quế có chu kỳ chăm sóc dài, trong khi nhu cầu vốn cho giống, phân bón, công lao động và các chi tiêu thiết yếu của gia đình lại phát sinh quanh năm. Do khoảng cách địa lý, thủ tục, yêu cầu tài sản đảm bảo cùng rào cản về ngôn ngữ và trình độ đọc viết, nhiều hộ, nhất là phụ nữ và hộ nghèo, khó tiếp cận nguồn vốn chính thức và có thể phải vay từ nguồn không chính thức với chi phí cao. Thói quen tiết kiệm có tổ chức còn hạn chế khiến các hộ dễ bị tổn thương khi gặp rủi ro về thời tiết, giá cả hoặc sức khỏe. Bên cạnh đó, năng lực quản lý tài chính nội bộ của nhiều tổ hợp tác còn yếu: quy chế tài chính chưa rõ ràng, sổ sách và quy trình kiểm đếm, công khai thông tin chưa đầy đủ, dẫn đến nguy cơ thiếu minh bạch và giảm niềm tin giữa các thành viên. Tiếng nói của phụ nữ và các nhóm yếu thế trong việc ra quyết định về quỹ chung cũng chưa thật sự đầy đủ.
Để giải quyết các khoảng trống trên, mô hình Tiết kiệm và Cho vay tự quản (VSLA) là một giải pháp phù hợp. VSLA, được gọi trong tài liệu phương pháp của dự án là nhóm tiết kiệm và tín dụng, là mô hình do chính thành viên thành lập, góp tiền tiết kiệm định kỳ, cùng quản lý quỹ và cho nhau vay theo các điều kiện do nhóm tự thống nhất ngay tại thôn bản, không phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài. Mô hình vận hành theo các nguyên tắc minh bạch, trách nhiệm giải trình và tự nguyện. Trong TOR này, thuật ngữ “VSLA” được dùng thống nhất.
Khóa tập huấn hướng tới giúp người dân hiểu đúng bản chất, lợi ích và giới hạn của VSLA, phân biệt với hoạt động cho vay thương mại; cùng nhau xây dựng quy chế, lựa chọn lãnh đạo nhóm và phân công trách nhiệm; thực hành tiết kiệm, vay, hoàn trả, ghi sổ, kiểm đếm tiền và công khai thông tin để bảo đảm an toàn quỹ. Khóa học cũng chú trọng để phụ nữ và các nhóm dễ bị tổn thương, kể cả người hạn chế đọc viết, tham gia bình đẳng vào việc quản lý quỹ, và để từng tổ hợp tác xây dựng được các bước hành động ban đầu nhằm tự quyết định việc áp dụng hoặc củng cố VSLA sau tập huấn.
VSLA là mô hình tự quản nội bộ: tiền của nhóm do nhóm quản lý. Dự án và đơn vị tư vấn không giữ tiền, không cho vay và không bảo lãnh các khoản vay của nhóm.
2. Mục tiêu của khóa tập huấn
Mục tiêu chung: Nâng cao kiến thức và kỹ năng thực hành về phương pháp VSLA cho thành viên của 16 tổ hợp tác, để thành viên hiểu nguyên tắc vận hành nhóm tiết kiệm và cho vay tự quản, tham gia xây dựng quy chế, thực hiện các giao dịch cơ bản và giám sát việc quản lý quỹ một cách minh bạch, có trách nhiệm.
Sau khóa tập huấn, học viên có thể:
- Hiểu mục đích, nguyên tắc cốt lõi, lợi ích và giới hạn của VSLA; phân biệt mô hình tự quản với hoạt động cho vay thương mại.
- Nắm các bước hình thành nhóm, bầu lãnh đạo, phân công trách nhiệm và xây dựng quy chế hoạt động.
- Thực hành xây dựng chính sách về tiết kiệm, tín dụng nội bộ và quỹ xã hội (nếu nhóm thống nhất áp dụng), phù hợp khả năng đóng góp và hoàn trả của thành viên.
- Thực hành quy trình một buổi họp VSLA: tiết kiệm/mua cổ phần, đề xuất và phê duyệt khoản vay, giải ngân, hoàn trả và xử lý trường hợp chậm trả theo quy chế nhóm.
- Sử dụng bộ công cụ và sổ theo dõi cá nhân/nhóm; thực hành kiểm đếm tiền, đối chiếu số liệu, công khai thông tin và bảo đảm an toàn quỹ.
- Hiểu (ở mức giới thiệu) quy trình kết thúc chu kỳ: kiểm đếm tiền, tính giá trị cổ phần và chia tiền theo số cổ phần và quy định nhóm đã thống nhất.
- Xây dựng các bước hành động ban đầu để từng tổ hợp tác xem xét áp dụng hoặc củng cố mô hình VSLA sau tập huấn.
3. Đối tượng, hình thức, địa điểm và thời gian
- Đối tượng:thành viên của 16 tổ hợp tác (trung bình 20 người/tổ)
- Hình thức: tập huấn trực tiếp, kết hợp trình bày ngắn, thảo luận, làm việc nhóm, đóng vai, mô phỏng giao dịch và thực hành với bộ công cụ VSLA.
- Thời lượng đề xuất: 01 ngày tập huấn trực tiếp cho mỗi tổ, tổng cộng 16 ngày tập huấn.
- Thời gian, địa điểm: tại các tổ nhóm ở xã Văn Bàn, xã Chiềng Ken, xã Cốc Lầu, xã Bảo Nhai, tỉnh Lào Cai
4. Phạm vi công việc
Chuyên gia/đơn vị tư vấn chịu trách nhiệm chuẩn bị, điều phối và thực hiện các công việc sau:
- Rà soát tài liệu hiện có và điều chỉnh nội dung, ví dụ, bài tập thực hành phù hợp với thành viên 16 tổ hợp tác và bối cảnh địa phương.
- Đánh giá nhanh bối cảnh và nhu cầu ban đầu (trao đổi với trưởng tổ/đầu mối dự án, rà soát thông tin hiện có về từng tổ), bao gồm tình hình tiết kiệm, vay vốn hiện tại, trình độ đọc viết, ngôn ngữ sử dụng, và vai trò, điều kiện tham gia của phụ nữ và nam giới trong tổ, để điều chỉnh nội dung theo trình độ và điều kiện thực tế của từng tổ.
- Xây dựng chương trình, agenda chi tiết, phương pháp tập huấn và công cụ đánh giá trước/sau tập huấn.
- Chuẩn bị slide, tài liệu phát tay, biểu mẫu thực hành, tài liệu trực quan cho người hạn chế đọc viết và bộ công cụ mô phỏng giao dịch VSLA.
- Lồng ghép nội dung giới vào chương trình: đưa các câu hỏi về nhu cầu giới thực tiễn và lợi ích giới chiến lược vào các phần xây dựng quy chế, bầu ban điều hành và mô phỏng khoản vay; chuẩn bị hoạt động thảo luận về nhu cầu giới (khoảng 30–45 phút) để thực hiện khi thời gian cho phép, với sự tham gia của cả nữ và nam.
- Trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn thực hành, điều phối thảo luận và giải đáp câu hỏi của học viên.
- Hỗ trợ các nhóm học viên xây dựng dự thảo quy chế/nguyên tắc vận hành và kế hoạch hành động sau tập huấn, trong đó có xem xét các vấn đề giới đã được thảo luận (ví dụ giờ họp phù hợp, sự tham gia của phụ nữ trong ban điều hành và trong quyết định vay, sử dụng vốn). Đây chỉ là dự thảo để nhóm tiếp tục thảo luận, thống nhất theo quy trình nội bộ, không thay thế quyết định của thành viên.
- Thu thập danh sách tham dự (tách theo giới), kết quả đánh giá (tách theo giới), hình ảnh/minh chứng được phép sử dụng và ý kiến phản hồi; tổng hợp báo cáo sau tập huấn, có nêu các phát hiện và khuyến nghị về giới.
5. Phương pháp và cách tiếp cận
Yêu cầu về phương pháp thực hiện
- Lấy người học làm trung tâm, ưu tiên “học qua thực hành”; trình bày lý thuyết ngắn gọn, gắn với ví dụ và tình huống quen thuộc.
- Sử dụng thảo luận nhóm, đóng vai, mô phỏng cuộc họp VSLA, thực hành đếm tiền/cổ phần và điền sổ.
- Dùng ngôn ngữ rõ ràng, công cụ trực quan và biểu mẫu đơn giản; giải thích thuật ngữ chuyên môn bằng ví dụ dễ hiểu.
- Tôn trọng quyền tự quyết của nhóm: mức tiết kiệm, điều kiện vay, lãi/phí và cơ chế xử lý do thành viên thảo luận, thống nhất và ghi thành quy chế; không áp đặt một mức chung khi chưa đánh giá bối cảnh.
- Cách tiếp cận nhạy cảm giới, bao trùm xã hội (GESI)
- Bảo đảm sự tham gia bình đẳng của phụ nữ và các nhóm dễ bị tổn thương; tạo không gian để thành viên ít nói hoặc hạn chế đọc viết vẫn tham gia được.
- Tối thiểu 50% học viên là phụ nữ, 50% là người DTTS; lựa chọn thời gian–địa điểm thân thiện giới; tài liệu dễ hiểu, có hỗ trợ ngôn ngữ địa phương khi cần.
- Tư vấn cần tuân thủ nguyên tắc Do No Harm (Không gây tổn hại) nhằm đảm bảo mọi hoạt động tham vấn, thu thập dữ liệu và tập huấn không tạo ra rủi ro hay bất lợi cho phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương, đồng thời bảo mật thông tin cá nhân và tôn trọng văn hóa địa phương”.
6. Sản phẩm và kế hoạch dự kiến
| STT | Sản phẩm |
| 1 | Chương trình và agenda chi tiết của khóa tập huấn |
| 2 | Bộ tài liệu tập huấn bằng tiếng Việt: slide, tài liệu phát tay, hướng dẫn thực hành, tài liệu trực quan cho người hạn chế đọc viết |
| 3 | Bộ biểu mẫu/công cụ thực hành: dự thảo quy chế nhóm; mẫu theo dõi tiết kiệm/cổ phần; mẫu theo dõi khoản vay và hoàn trả; bảng đối chiếu tiền – sổ; bảng tính chia tiền cuối chu kỳ |
| 4 | Đánh giá trước/sau tập huấn (kèm hướng dẫn tính điểm) và tổng hợp kết quả, phản hồi của học viên |
| 5 | Danh sách tham dự, hình ảnh/minh chứng được chấp thuận sử dụng |
| 6 | Báo cáo kết quả tập huấn: nội dung đã thực hiện, mức độ tham gia (theo giới), kết quả học tập, khó khăn, khuyến nghị và kế hoạch hành động của từng tổ (nội dung chính xác, thực hành rõ ràng, ví dụ sát bối cảnh chuỗi quế địa phương; tuân thủ GESI) |
- Kế hoạch thực hiện:
| Nội dung công việc | Sản phẩm | Thời gian dự kiến | Ghi chú |
| Chuẩn bị chương trình và tài liệu tập huấn | – Chương trình tập huấn – Tài liệu tập huấn | Tuần 4 tháng 11.2026 | Các cán bộ dự án, cán bộ thực địa sẽ theo dõi, hỗ trợ về lập kế hoạch và tổ chức hoạt động |
| Tập huấn tại hiện trường | 16 khóa tập huấn được triển khai tại các thôn, bản | Tuần 1,2,3 tháng 12.2026 | |
| Viết báo cáo | Báo cáo tập huấn | Tuần 4. Tháng 12.2026 |
7. Yêu cầu năng lực đối với chuyên gia tư vấn
Về kinh nghiệm:
- Trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng, Xã hội học hoặc các ngành liên quan.
- Tối thiểu 5 năm kinh nghiệm thực tế trong thiết kế tài liệu và đào tạo về phát triển cộng đồng, thành lập và vận hành Nhóm tự lực (SHG), mô hình VSLA/tài chính tự quản.
- Đã thực hiện các khóa tập huấn/hợp đồng tương tự về VSLA (cung cấp tài liệu mẫu hoặc thư giới thiệu làm bằng chứng).
- Có kinh nghiệm làm việc với đồng bào dân tộc thiểu số vùng miền núi phía Bắc; ưu tiên người nói được tiếng dân tộc hoặc có phương án làm việc với phiên dịch viên địa phương.
- Kỹ năng điều phối, thúc đẩy sự tham gia tốt; am hiểu bối cảnh văn hóa, xã hội địa phương.
- Nhạy cảm giới và có kinh nghiệm lồng ghép giới trong tập huấn hoặc phát triển sinh kế: hiểu sự khác nhau giữa nhu cầu giới thực tiễn và lợi ích giới chiến lược, biết cách tổ chức thảo luận về giới với cả nữ và nam một cách phù hợp văn hóa và không gây hại cho người tham gia; ưu tiên đội ngũ có giảng viên/điều phối viên nữ.
- Ưu tiên người đã được tập huấn giảng viên VSLA theo một phương pháp được công nhận.
- Tiêu chí đánh giá và tuyển chọn:
- Hiểu biết bối cảnh, cách tiếp cận & phương pháp: 30%
- Kinh nghiệm & năng lực chuyên môn: 30%
- Chất lượng khung chương trình & tài liệu tập huấn: 20%
- Đảm bảo thời gian & bảo đảm GESI: 10%
- Phí tư vấn đề xuất phù hợp với ngân sách dự án (10%)
8. Quy trình nộp hồ sơ và Tuyển chọn
Hồ sơ bao gồm: CV cá nhân/nhóm chuyên gia; Đề xuất kỹ thuật sơ bộ (khung phương pháp tiếp cận); Đề xuất tài chính (Đơn giá ngày công bao gồm thuế và công tác phí phí thực địa).
Địa chỉ nhận hồ sơ:
Các cá nhân/ đơn vị quan tâm vui lòng gửi hồ sơ đến:
Viện tư vấn phát triển kinh tế xã hội nông thôn và miền núi (CISDOMA)
Địa chỉ: Nhà 118, ngách 95/8, Chùa Bộc, Kim Liên, Hà Nội
Email: info@cisdoma.org.vn; SĐT: (+84) 24 3784 3678
Tiêu đề thư: “Hồ sơ tư vấn thực hiện khóa tập huấn VSLA tỉnh Lào Cai”
Thời gian nhận hồ sơ: Trước 17:00 ngày 20 tháng 11 năm 2026
Người liên hệ:
Họ tên: Mr. Đức Anh – Cán bộ dự án
Điện thoại: (+84) – 905 – 471- 906/Email: anh.nd@cisdoma.org.vnLưu ý: Chúng tôi chỉ thông báo đến những ứng viên/hồ sơ được lựa chọn vào danh sách ngắn.